Persian Arabic Chinese (Simplified) English French German Russian Spanish

منو اصلی

ورود ثبت نام

ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز ورود *
مرا بخاطر داشته باش

ایجاد حساب کاربری

گزینه های * دار الزامی می باشند.
نام *
نام کاربری *
رمز ورود *
تائیدیه رمز ورود *
نشانی پست الکترونیک *
تائیدیه نشانی پست الکترونیک *
کد امنیتی *
Reload Captcha

آمار سایت

کاربران
54
مطالب
815
نمایش تعداد مطالب
1673351

اوقات شرعی

زمان باقی مانده تا عید نوروز

سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی استان چهار محال و بختیاری،پیشاپیش عید باستانی نوروز را به شما هم میهنان عزیز تبریک و شادباش عرض می نماید

کتیبه های مشروطیت پیرغار

ازآثار صخره ای وسنگی منطقه فارسان دردوران اسلامی می توان به کتیبه های مشروطیت پیرغار اشاره کرد.این کتیبه ها دردامنه کوهی مشرف به روستای ده چشمه از توابع شهرستان فارسان ودرفاصله 5کیلومتری شهر فارسان و37 کیلومتری شهرکرد درتفرجگاه پیر غار واقع شده اند.این کتیبه ها متعلق به دوران مشروطیت وتوسط دوتن از رهبران جنبش مشروطه خواهی بختیاری به نامهای سرداراسعد وسردار ظفر نوشته شده اند.کتیبه هادرچهار قسمت مجزا به سینه صخره های سیلیسی وبه ترتیب حدوث زمان وقایع از راست به چپ حجاری شده اند.کتیبه سوم تقریبا درحدفاصل و زیر دوکتیبه ابتدایی قرارگرفته که خودشامل دوبخش مجزااست.نوع خط کتیبه ها نستعلیق گه گاه با خط شکسته آمیخته شده وازنظر شیوه نگارش دارای اغلاط دستوری واملایی می باشد.

کتیبه های اول ودوم به دستور سردار ظفر درخصوص چگونگی آغاز وانجام جنبش مشروطه خواهی است.کتیبه دوم به دستور علی قلی خان سرداراسعد درهمان زمینه قبلی وکتیبه سوم درخصوص لغو شدن القاب درسال 1304 هجری شمسی به دستور مجلس شورای ملی حجاری شده است.

متن کامل کتیبه های مشروطیت پیر غار اینچنین است: چنین گوید حاجی خسروخان سردار ظفر درسنه 1334 آزادی خواهان ایرانی از مقام سلطنت تقاضای مشروطه نمودند.مظفرالدین شاه قاجار حکم مشروطیت رادست خط وبعد از اندک زمانی به رحمت ایزدی پیوست.محمدعلی شاه برسریر سلطنت برآمد درآن وقت بنده درخدمت برادر والاتبارم حاج علیقلی خان سردار به فرنگستان رفته وچهار ماه آنجا بودیم.به واسطه بی مرحمتی محمد علی شاه ، اغتشاش دربختیاری فراهم آمد که بنده از مراجعت وکمک به صمصام السلطنه که ایلخانی بود مجبور شده از پاریس به مسکو واز مسکو سیزده روزه به بختیاری رسیدم.به حمد اله انجام صلح وپس از یکسال محمد علی شاه پارلمان رابمباران نمود واز بختیاری امداد خواست .این بنده به اتفاق امیر مفخم وسردار جنگ وسردار اشجع با چهار صد سوار به تهران رفتیم.

هیجان از تمام ایران رفع مگر اذر بایجان خصوصا تبریز باکما ل قدرت مقاومت کردنددومرتبه سواربختیاری احضار وباسواران تهران رفتیم .ولی قصد ماطرفداری ملت بود.این موقع دراصفهان وگیلان هم انقلاب وشورش حادث شد.صمصام السلطنه دراصفهان ولنجان، سپهداردررشت ، سردار اسعدهنوز در فرنگستان وبا مشروطیون درلندن وپاریس اجماع داشتند.این اوقات ازراه جنوب هندوستان حرکت کرده به محمره آمده واز محمره به بختیاری وارد شدند.

من بنده هم اصفهان وبختیاری آمده سوار زیادی به کمک ملیون تهیه دیده وسردار اسعد با یک هزار سوار به تهران حرکت کرد. سپهدار هم ازرشت عازم تهران شده وپس از جنگ بسیار داخل شهر شدند. محمدعلی شاه درشمیران بود.همین قدر که تهران اشغال گردید به سفارت روس پناهنده شد .ولیعهد راکه اعلی حضرت سلطان احمدشاه سلطان حالی ایران خلدالله ملکه است سردار اسعد وسپهدار وملیون برتخت سلطنت نشانده عضدالملک قاجار را به سمت نیابت سلطنت منتخب نمودند.پس از یکسال عضدالملک مرحوم وناصرالملک همدانی رابه جای آن مرحوم گماشتند. درسنه 1329 محمد علیشاه که ازطرف دولتین ومواجب زیاددرروسیه اقامت داشت ازطرف استرآباد وسالارالدوله برادرش از کردستان وکرمانشاه با ایلات زیاد برای پایتخت دهجوم کردند .آن عصر باملت غیرازامین وایل بختیاری کسی همراه نبود وبه تصویب پارلمان ونایب السلطنه خوانین از بختیاری باسه هزار سوار برای جلوگیری محمد علیشاه وسالارالدوله حرکت کردند.

امیر مفخم ومرتضی قلی خان حکمران لرستان عقب نشانیده پس ازجنگ خونین وتلفات زیاد عراق(اراک)آمدند .این بنده مامور نظم عراق وکرمانشاهان وکردستان بودم به قشون آنها ملحق شدم وهمگی تاقم عقب کردیم .بعد ازآن که سوار بختیاری ومجاهدین محمد علی شاه راشکست دادند فرار نمود وسردار شد به دست سوار بختیاری دستگیر وتیرباران شد. به امور جنگ سالارالدوله شدند که ازدوطرف جلوگیری نماییم از این طرف بنده حقیر وسردار جنگ بایکهزار وسیصد سوار بختیاری واز طهران سردار محتشم وسردار بهادر وموسیو یفرم خان ارمنی با یک هزار وسیصد سوار بختیاری ومجاهد بودند درساوه ملاقات وباهمدیگر دست دادند.به خواست خدا سالارالدوله راشکست فاتحی دادیم که باتلفات بسیاری به لرستان فرار نمود مههم تاهمدان اوراتعقیب کردیم.بعد از جنگ دیگر چنان شکست خوردا که به کلی تاب مقاومت نکرده کرمانشاهان رفت دراین بین از طرف دولت امپراطوری روس اولتیماتومی شدکه برای ایران خطر عظیم داشت ناچار نایب السلطنه قبول نمود .درآن وقت صمصام السلطنه رئیس الوزرا بود محمدعلیشاه مجددا روسیه رفته تااردوی بختیاری متفرق گردید. بنده مامور اصفهان شدم بعد از یکسال حکومت اصفهان فرنگستان رفته وهشت ماه آنجا ماندم تاناصرالملک نایب السلطنه به ایران آمد یکسال بیکار وابتدا به حکومت یزد وبعد به حکومت کرمان منتخب شدم.یکسال ونیم کرمان بودم جنگ اروپاشروع شدودولت عثمانی نیز داخل جنگ شد. دامنه جنگ نیز به ایران کشیده شد.وتاکنون هم که اواخر سنه 1334 است پس از مدتی آتش جنگ دراغلب اروپ ونقاط ایران مشتعل وقشون روس وعثمانی درهمدان تانزدیک قزوین مشغول جنگ می باشند.خوانین هم صمصام السلطنه ، سردار اسعد وسردار جنگ وسردار بهادر درطهران واین بنده باسایر خوانین درچهارمحال منتظر حوادث روزگار می باشم.

کتیبه نسب خوانین بختیاری

واقع درپیرغار ده چشمه که به دستور حاجی علیقلی خان سرداراسعد نوشته شده:

شنیدم که جمشید فرخ سرشت                                                        به سرچشمه برروی سنگی نوشت

دراین چشمه چون مابسی دم زدند                                                          برفتند تاچشم بر هم زدند

چنین گوید که حاج علیقلی خان سردار اسعد ابن حسینقلی خان ایلخانی این جعفرقلی خان ابن حبیب اله خان ابن ابداخان ابن علی صالح خان ابن عبدالخلیل ابن خسروآقا ابن غالب آقا ابن حیدر که اجداد من همه وقت به ریاست طایفه هفت لنگ بختیاری برقرار بودند تازمان پدرم حسینقلی خان ایلخانی که طوایف چهار لنگ وجوانکی گرمسیر وسردسیر وفلارد ضمیمه حکومت اوشدند.درسنه 1299 مرحوم برادر ارشدم اسفندیار خان سردار اسعد دراصفهان شش سال محبوس ماند وحکومت بختیاری ومضافات بااعمام گرامم بوده .بعد از شش سال برادرم مرخصی وبه منصب سردار اسعد منصوب شد. چند سال با اعمام وبنی اعمام دشمنی وجنگها وخونریزی کردیم وعاقبت صلح کرده متحد شدیم. تاکنون که سنه 1332 وسال دهم جلوس اعلی حضرت مظفرالدین قاجار خلدالله ملکه می باشد با وجود وفات چهار نفر از بزرگان به کمال اتحاد مشغول ریاست هستیم.از ثمر اتحاد براملاک موروثی افزودیم. الان سه ربع چهار محال وتمام رامهرمز ،زیدون وحومه بهبان ، املاک زیادی از عربستان ، چندین قریه از بربرد ،چندین قریه از لنجان وسمیرم ملک زرخرید این خانواده است.از چهارمحال ناحیه میزدج وچندین قریه دیگر ملکی من وگرامی برادرم حاجی خسرو خان سالار ارفع است که اولاد واحقار ما اتحاد رااز دست ندهند.

درپایین این کتیبه نوشته شده :درتاریخ هفتم محرم 1336 مطابق اول میزان مرحوم سردار اسعد طهران به رحمت ایزدی پیوست لغو شدن الغاب درسال 1304 شمسی به امر مجلس شورای ملی.باتوجه به شواهد موجود به نظر می رسد حک نمودن کتیبه درمحل پیرغار ابتکار سران بختیاری در قرن گذشته نبوده بلکه دراین محل کتیبه ای قدیمی تر وجودداشته که سردار اسعد وسردار ظفر با محو نمودن آن ، کتیبه های فعلی راجایگزین نموده اند.تجمع آب باران وبرف درقسمت بالای کتیبه باعث شده که آب از آنجا بدلیل وجود شیارها وحفره ها به پشت کتیبه ها نفوذ کرده ودرساعات یخبندان درمیان مجراها یخ زده وباعث فشار آوردن به جسم سنگ شده ودرمواردی باعث فرسایش سطوح کتیبه ها شده است.

نگاه گردشگری به شهرستانهای فارسان وکوهرنگ ،محمدرضا شفیعی ،ص 76،انتشارات جهان بین1381  

 

کتیبه بکان جونقان

این کتیبه هم مربوط به دوران قاجار بوده ودر تنگ سراب بکان واقع در شمال شهر جونقان کشف شده است. ابعاد این کتیبه 52*102 سانتیمتر به صورت ایستاده به خط نستعلیق در 15 سطر توسط شخصی بنام اسدالله نوشته شده است. متن کتیبه حدود 12 سال قبل از کتیبه های مشروطیت در پیر غار یعنی سال 1322 هجری قمری نوشته شده است وبیانگر این واقعه تاریخی است که در سال نهم سلطنت مظفرالدین شاه ، خوانین بختیاری برای مصونیت از بیماری وبا ، همراه خانواده های خود به سراب بکان که دره ای ییلاقی ومرتفع بود است مهاجرت نموده وبه یاد  قربانیان این بیماری ودرماندگی هایی که برای آنها بوجود آمده دستور حک این کتیبه را صادر می نمایند.

واما متن کامل کتیبه به صورت زیر می باشد :

هوالمعر

در سال نهم جلوس اعلیحضرت مظفرالدین شاه قاجار خلد الله ملکه ناخوشی منحوس وبا در اکثر نقاط ایران سرایت نمود از طرف اصفهان سرایت به چهار محال نمود وبه این تاریخ که اواسط میزانو غزه شعبان است در قرا، میزدج وچهار محال شیوع دارد خیابان اجل اکرم آقای حاجی علی قلی خان امیر کومال وحاجی خسرو خان سالار ارفع بختیاری مد ظلهما با عیال واطفال مدت یک ماه است که به جونقان کوچ کرده در سراب بکان نشسته اند.

 

 

 

نقوش برجسته شیرنو

 

نقش سه پیکر انسانی (نقش حاکم با نیزه نشسته بروی چهارپایه و دو وزیر) دردره شیرینو(شیرین آب) به فاصله سه کیلومتری روستای موری از توابع بازفت شهرستان کوهرنگ متعلق به دوره الیماییان است.

 

سنگ نوشته رخ شهر كرد

 

 كتيبه رخ در زمان شاه عباس دوم صفوي و به سال 1062 ه.ق بر دامنه شمالي گردنه رخ كه راه باستاني اصفهان –خوزستان از اين مكان مي گذشت، حك گرديده است. متن كتيبه به شرح زير است:


                      بار الها بحق هشت و چهار                                          شاه عباس را نگهدار

                      كه تصدق نمود رخ را ساخت                                       شود از عمر خويش برخوردار

                      اين دعا ورد خلق شد شب و روز                                  عصر مهديش يا رب معاصر دار

                      اول ماه ابتدا كردند                                                      آخر ماه ختم شد اين كار

                      سال تاريخ از اغنيا بطلب                                             هم پسند قليچي اش سر كار
شاه عباس دوم كه در اجراي برنامه اسلاف خود قصد اتصال آب سرچشمه كارون را به سرچشمه زاينده رود با ايجاد ترعه اي با شكافتن « كوه كاركنان » در كوهرنگ داشت، شخصا جهت سركشي به پيشرفت كار به كوهرنگ مسافرت و دستور ايجاد راهي مناسب در دامنه كوه رخ را داده كه متن كتيبه بيانگر اين موضوع است.

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید